Αρχική

Αδελφότητα

Ιστορία

Διασκέδαση

Διαμονή

Διαδρομή

Φωτογραφίες

Τηλέφωνα

Εφημερίδες

 

 

  • Ονομασία
  • Ταυτότητα
  • Πνευματική ζωή
  • Ιστορικές ρίζες
  • Αξιοθέατα

Ονομασία - ιστορική παρουσία

Για την προέλευση του ονομασίας μόνο υποθέσεις μπορούμε να κάνουμε. Το βέβαιο είναι ότι η λέξη Άγναντα είναι ελληνική, προερχόμενη από το επίρρημα αγνάντια που σημαίνει απέναντι, αντίκρυ (αγναντεύω = βλέπω απέναντι ή κοιτάζω από μακριά).

Για το χρόνο που πρωτοεμφανίστηκαν τα Άγναντα ως οργανωμένος οικισμός δεν υπάρχουν γραπτά στοιχεία που να το πιστοποιούν. Η πρώτη γραπτή μαρτυρία που διασώθηκε είναι ένα "ταπί" (τουρκικό συμβολαιογραφικό έγγραφο) του 1729, που αναφέρεται σε ιδιοκτησίες και δασικές εκτάσεις των Αγνάντων.

Συνεπώς μπορούμε να υποθέσουμε ότι υπήρχε εκεί οικισμός από πολύ πιο πριν, και πιθανότατα από τις πρώτες δεκαετίες του 1600, που έγιναν μετακινήσεις των πληθυσμών από άλλες περιοχές προς τα Τζουμέρκα και λόγω διώξεων και λόγω επιδημιών.

Η ταυτότητα της περιοχής

Τα Άγναντα ήταν και είναι ένα από τα μεγαλύτερα χωριά της περιοχής των Τζουμέρκων του Νομού Άρτας. Βρίσκονται σε απόσταση περί τα 55 χιλιόμετρα βορείως της Άρτας και 50 ανατολικώς των Ιωαννίνων και συνδέονται με τις πόλεις αυτές οδικώς, με πρωινά και απογευματινά δρομολόγια των ΚΤΕΛ.

Το κέντρο του χωριού έχει υψόμετρο 650 - 700 μ, ενώ οι πιο ψηλές συνοικίες του, στα ριζά των Τζουμέρκων, πλησιάζουν τα 1000 μ.

Έχει πολλά πηγαία νερά (πηγές: Κρύας Βρύσης, Καρούλας, Χαλασμένου, Βρυσμούρας, Γκούρας κλπ) και πυκνότατα δάση με ποικιλία δέντρων, μεταξύ των οποίων κυριαρχούν τα ελάτια, τα πλατάνια, τα πεύκα, αλλά και οι κουμαριές, οι ρείκες και οι τσιρμιντζέλες. Κύριο χαρακτηριστικό των Αγνάντων είναι η πλουσιότατη βλάστηση. Αυτή συνθέτει ένα απέραντο φυσικό τοπίο με θαυμαστή αρμονία και πλούσια ποικιλία αποχρώσεων, φωτισμού και ανταύγειας, που βαθμιαία μεταλλάσσονται, αναπροσαρμόζονται κατάλληλα και εναρμονίζονται πλήρως προς τον εποχικό κύκλο της φύσης.

Οι λόφοι που περιβάλλουν το Χωριό είναι κατάφυτοι. Από αυτούς, εκείνοι του Αϊ - Λια και του Αγίου Χριστοφόρου, σχεδόν μέσα στο Χωριό, καλύπτονται από πυκνότατα και πανύψηλα πεύκα σχηματίζοντας τους υπέροχους ομώνυμους πευκώνες, και οι υπόλοιποι, μεταξύ των οποίων και οι πλησιέστεροι προς το Χωριό, της Γωνιάς, της Μεντζερίστρας, του Καμποδούκα, του Αετού, του Κρόκου και των Θεοδουλίων, αποτελούν πανέμορφους ελατιώνες.

Η ομοιογένεια των δασών αυτών διακόπτεται συχνά από συστάδες ποικίλων άλλων δέντρων, κυρίως πλατάνων, που όλα μαζί σαν πελώριες, αειθαλείς και αμάραντες ανθοδέσμες στολίζουν το Χωριό μας όλες τις εποχές του έτους και αποτελούν ένα μόνιμο και ατέλειωτο "χάρμα οφθαλμών".

Το κυρίως χωριό διχοτομείται από ένα χείμαρρο, τον Αγναντίτη, και οι πολλοί όμορφοι συνοικισμοί που το περιβάλουν, διατάσσονται βαθμιδοειδώς από την ανατολική όχθη του Αράχθου (Φράστα - Τρυποκόζη) μέχρι τους πρόποδες του βουνού (Μακρύκαμπος, Κονάκια, Στρανά). Οι ενδιάμεσοι συνοικισμοί είναι: Γοργούσα, Λιβάδια, Άρτισσα, Δάφνη, Ζίφκος, Βίλλια, Παλαιοχώρι, Θεοδούλια και Σκέζα. Είναι έδρα του ΔΗΜΟΥ ΑΓΝΑΝΤΩΝ στον οποίο υπάγονται τα οκτώ Δημοτικά Διαμερίσματα, πρώην Κοινότητες: Αγνάντων (κάτ.901), Γραικικού (κάτ.608), Καταρράκτη (κάτ.663), Κουκουλίων (κάτ.303), Κτιστάδων (κάτ.201), Λεπιανών (κάτ.421), Μικροσπηλιάς (κάτ.414), Ράμιας (κάτ.405), με συνολικό δηλ. πληθυσμό 3.916 (απογραφή της 18-3-2001).

Τα Άγναντα από το 1882 μέχρι το 1909 ήταν έδρα της Επαρχίας Τζουμέρκων και από το 1883 μέχρι το 1912 τυπικά, αλλά στην ουσία μέχρι το 1914, που έγιναν οι Κοινοτικές εκλογές, ήταν έδρα του ομώνυμου Δήμου Αγνάντων.

Η πνευματική ζωή

Τα Άγναντα ήταν από παλιά το πνευματικό κέντρο της περιοχής των Τζουμέρκων. Σ' αυτό συνετέλεσαν τα Σχολεία που λειτουργούσαν εκεί από πολύ παλιά. Ενδείξεις υπάρχουν ότι ένας τύπος υποτυπώδους σχολείου, το "Κοινό Σχολείο" λειτούργησε στα Άγναντα τουλάχιστο από το 1779 και μέχρι το τέλος της 10/ετίας του 1860. Πληροφορίες που, από στόμα σε στόμα, έφτασαν μέχρι τις μέρες μας, φέρουν τον Παπά-Δημήτρη Λιόντο να διδάσκει στο Σχολείο αυτό μέχρι το 1834 που φονεύτηκε από Τούρκο. Αργότερα και μέχρι το 1868 δίδαξε στο Σχολείο αυτό ο γιος του, ο Παπαθανάσης Λιόντος. Από τότε και μέχρι το 1882 λειτούργησε 4/θέσιο Ελληνο-αλληλοδιδακτικό Σχολείο.

Μετά το 1882 τα Άγναντα ως έδρα Επαρχίας και Δήμου ευνοήθηκε εκπαιδευτικώς. Ήταν άλλωστε και έδρα του Συμβουλίου Επιθεωρήσεως των Σχολείων της Επαρχίας Τζουμέρκων, ενός δηλ. συλλογικού οργάνου επιθεωρήσεως.

Από τότε ιδρύθηκαν και λειτούργησαν στα Άγναντα χωριστά Δημοτικά Σχολεία Αρρένων και Θηλέων, καθώς και Ελληνικό Σχολείο (Σχολαρχείο), που το 1929 έγινε Ημιγυμνάσιο και το 1939 πλήρες Γυμνάσιο. Υπήρξε περίοδος της Ιταλογερμανικής κατοχής που το Γυμνάσιο Αγνάντων ήταν το μοναδικό που λειτουργούσε στην Ήπειρο.

Η εξέλιξη του Γυμνασίου αυτού από πλευράς μαθητικού δυναμικού ήταν ταχύτατη. Στη 10/ετία 1960 και μέχρι τις αρχές της 10ετίας του 1970, οι μαθητές του προσέγγιζαν τους 500. Τα πάμπτωχα Τζουμερκιωτόπουλα με έντονη τη "σφραγίδα της δωρεάς", διψούσαν για μάθηση. Το Γυμνάσιο Αγνάντων τους "άνοιξε τα φτερά" και διακρίθηκαν σε όλους τους τομείς.

Στα Άγναντα βρήκε την πνευματική της κολυμπήθρα η Τζουμερκιώτικη νεολαία. Εκεί, "φωτίστηκε", συγχρωτίστηκε και "αλληλομπολιάστηκε" με τα αγνά και αυθεντικά πολιτισμικά στοιχεία όλων των χωριών των Τζουμέρκων.

Από την αλληλεπίδραση αυτή προέκυψε ένας αξιοθαύμαστος τοπικός πολιτισμός ποιότητας, με έκδηλα τα στοιχεία του ήθους και της αξιοπρέπειας, που τα συνόδευε η έφεση για εργατικότητα και δημιουργία, για προσφορά και αλληλεγγύη.

Οι βαθύτερες ιστορικές ρίζες

Σε αρκετές εκατοντάδες χρόνια προ Χριστού τοποθετούνται χρονολογικά από ειδικούς της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας, στην οποία παραδόθηκαν τα ελάχιστα ευρήματα (σιδερένια όπλα κλπ), που συμπτωματικά αποκαλύφτηκαν από γεωργούς της περιοχής.

Αν κάποτε η Αρχαιολογική Υπηρεσία αποφασίσει να κάνει ανασκαφές σε σημεία της περιοχής που παρουσιάζουν αρκετές ενδείξεις αρχαιολογικού ενδιαφέροντος (και είναι πολλά), είναι πολύ πιθανόν να βρεθεί προ εκπλήξεων. Οι αρχαίοι Αθαμάνες είναι σίγουρο ότι κατοικούσαν και στις διάφορες περιοχές των σημερινών Τζουμέρκων. Δεν αποκλείεται να κατοικούσαν και στα Άγναντα.

Αξιοθέατα

Από τα Άγναντα είναι προσπελάσιμα όλα τα αξιοθέατα των συνοικισμών του χωριού (λόφοι Αϊ-Λιά και Αγ. Χριστοφόρου, Ανάληψη, Κρύα Βρύση, Πηγή Χαλασμένου κλπ), και σε ακτίνα 5-10 χιλιομέτρων τα Μοναστήρια Αγίας Αικατερίνης Καταρράκτη, Χρυσοσπηλιώτισσας Γραικικού, Γεν. Θεοτόκου Ραφταναίων, καθώς και η ιστορική γέφυρα Πλάκας (η μεγαλύτερη μονότοξη των Βαλκανίων, έργο Τζουμερκιωτών μαστόρων - εμπειρικών αρχιτεκτόνων),

pic_4.gif (11873 bytes)

το σπήλαιο της Ανεμότρυπας Πραμάντων, και λίγο πιο μακριά, τα Μοναστήρια Αγ. Παρασκευής Πραμάντων, Εισ. Θεοτόκου Μελισσουργών, Βύλιζας Ματσουκίου, Κηπίνας Καλαρρυτών. Κανένα από αυτά δεν απέχει από τα Άγναντα περισσότερο από 25 χιλιόμετρα.

 

ΜΟΝΗ ΜΟΥΧΟΥΣΤΙΟΥ

Ανάμεσα στους συνοικισμούς Πλάκα και Παλιομουχούστι, στην ανατολική απότομη όχθη του Αράχθου, βρίσκεται ένα ακόμη Ηπειρώτικο Μοναστήρι, που σε εντυπωσιάζει η ωραία καταπράσινη τοποθεσία που βρίσκεται, η εξαιρετική από εκεί θέα προς τον Άραχθο, τα στενά του Αράχθου, το απέναντι απόκρυμνο βουνό Ξεροβούνι και η Βυζαντινή του αρχιτεκτονική.

Πρόκειται για τη Μόνη Μουχουστίου, της οποίας η επίσκεψη γίνεται δια ασφαλτοστρωμένου δρόμου, που ξεκινάει αμέσως μετά τη νέα αμαξιτή γέφυρα του Αράχθου, ακολουθεί για λίγο τη δεξιά όχθη του ποταμού κατάφυτη από πλατάνια, περνάει δίπλα σχεδόν από το παλιό μεγάλο μονότοξο γεφύρι της Πλάκας και τελικά, μετά από μια μικρή ανηφορική διαδρομή, καταλήγει στο Μοναστήρι, χτισμένο στο χείλος του γκρεμού και σ’ αρκετό ύψος πάνω από το ποτάμι.

Η Μονή Μουχουστίου ιδρύθηκε το 1634 ή ακόμη πιο παλιά, ανακαινίστηκε το 1635 (σύμφωνα με επιγραφή, που υπάρχει στο Καθολικό της) και είναι αφιερωμένη στη Γέννηση της Θεοτόκου.

Η επίσκεψη της Μονής μπορεί να συνδυασθεί και με την επίσκεψη του θρυλικού γεφυριού της ΠΛΑΚΑΣ.

ΑΡΑΧΘΟΣ

Αγριοπόταμος (ποτάμι οροσειρών) που κυλάει μέσα από θαυμάσια, τελείως αδιάβατα, μοναχικά φαράγγια. Με υψηλή αλλά και μέτρια στάθμη νερού, εντυπωσιάζει με τα ψηλά κύματα , τις κλειστές στροφές, αλλά και τις αμέτρητες πηγές που αναβλύζουν, μέσα από τα βράχια και μερικές φορές σε ψηλά σημεία, δημιουργώντας μοναδικού κάλλους καταρράκτες .

plaka6_s.jpg (8120 bytes)

Ποτάμι που τα έχει όλα. Ποτάμι για καγιάκ και ράφτινγκ. Από το σημείο εκκίνησης, το οποίο είναι πολύ δύσκολο, η αδρεναλίνη βρίσκεται στα ύψη, συνεχίζει με υψηλούς κυματισμούς και κλειστές ή ανοικτές στροφές, με διαστήματα ηρεμίας, μεταξύ των περασμάτων, περνάει από επιβλητικά φαράγγια, δημιουργεί φυσικούς καταρράκτες, αλλά και αμέτρητες πήγες μέσα στα βράχια.

ΤΖΟΥΜΕΡΚΑ

Έχουμε συνηθίσει πηγαίνοντας στα βουνά μας να προχωράμε αργά προς τις κορφές περνώντας μέσα από δασωμένα μέρη και διασχίζοντας ομαλά μονοπάτια για αρκετές ώρες.

Όταν όμως θέλεις να ανέβεις στα Τζουμέρκα τα πράγματα είναι διαφορετικά. Απ’ όπου και να κοιτάξεις βλέπεις ορθοπλαγιές, άγριες μύτες και σάρες, λούκια και καταρράκτες που το χειμώνα παγώνουν. ‘Ολα αυτά τα βλέπεις ενώ είσαι ακόμη στο αυτοκίνητο και πλησιάζεις. Η άγρια ομορφιά τους σε προετοιμάζει και σε ελκύει να μπεις στην περιπέτεια, να τα γνωρίσεις.

Τα Τζουμέρκα είναι ένα βουνό της Ν. Πίνδου. Στα βόρειά του βρίσκεται το όρος Λάκμος (Περιστέρι), ενώ ανατολικά η Κακαρίτσα και δυτικά περνά ο ποταμός Άραχθος. Οι πλησιέστερες μεγάλες πόλεις είναι στα βόρεια τα Ιωάννινα ενώ στα νοτιοδυτικά η Άρτα.

place5_s.jpg (9407 bytes)

Τα Τζουμέρκα έχουν μια κορυφογραμμή με υψηλότερη κορφή το Καταφίδι (2393 μ.) και πολλές άλλες κορφές πάνω από τα (2000 μ.). Το βουνό πάνω από τα 1200-1400μ.είναι γυμνό από δένδρα μιας και τα τελευταία έλατα σταματούν σε αυτό το υψόμετρο.

Χαρακτηριστικό του είναι τα άφθονα τρεχούμενα νερά, ακόμα και το καλοκαίρι, καθώς και τα καταπράσινα λιβάδια που βρίσκονται στην κορυφογραμμή ανάμεσα σε άγριες και απόκρημνες κορφές.

Οι τρόποι προσέγγισης είναι πολλοί: πεζοπορία, αναρρίχηση, κ.λ.π. !!!

Με αφετηρία το καταπράσινο χωριό ΑΓΝΑΝΤΑ έδρα του ομώνυμου Δήμου, που βρίσκεται Β. Δυτικά του ορεινού όγκου των Τζουμέρκων μπορεί ο κάθε επισκέπτης να αρχίσει την προσωπική του εξερεύνηση.

 Χρ. Αρ. Παπακίτσος

 


 

Πηγές:

α) Στέφ. Μ. Φίλου: "Άγναντα ΑΡΤΑΣ", έκδοση Αδελφότητας Αγναντιτών Αθήνας, Αθήνα 1991.

β) Νικ. Χ. Παπακώστα, "Ηπειρωτικά", Αθήναι 1967.